Marwnad yr Ehedydd - Death of a Prince

17th September 2015


[Scroll down for English]
Awgrymais mewn sawl postiad yn y gorffennol fy mod wedi bod ar wibdeithiau o gwmpas y Gororau ar drywydd lluniau i gyfrol arbennig. Wel, mae'r llyfr arbennig hwnnw, 'Dyddiau Olaf Owain Glyndŵr' gan yr Athro Gruffydd Aled Williams, nawr ar gael yn y siopau (Y Lolfa).



Ar ein crwydriadau, cafwyd llawer o hwyl wrth geisio dilyn ffyrdd bach cefn gwlad anghyfarwydd Cymru a Swydd Henffordd, draw i bentrefi bach tlws, i ffermydd anghysbell, ac i eglwysi a chestyll oedd yn pefrio o hanes a dirgelwch. Diolch fyth am app bach mapiau OS sydd gennyf ar fy ffôn symudol!

Mae'r cof sydd gennyf am rai o'r llwybrau hyn oedd yn crisgroesi'r wlad eisoes yn dechrau pylu, ond amhosib fyddai anghofio'r croeso a gawsom ym mhobman gan berchnogion neu geidwaid adeiladau, ffermwyr a haneswyr lleol, wrth i'r Athro Williams ymweld â hwy. Yna i drafod y dystiolaeth am eu 'cilcyn o ddaear' hwy ydoedd, gan fwrw golwg hanesydd craff dros y dirwedd a cheisio deall yn well sut yr oedd y llefydd hyn wedi dod yn rhan o hynt a rhamant helynt dyddiau olaf Owain Glyndŵr.

Mae'r Athro wedi ymweld eto hefyd â'r ffynonellau llawysgrif sy'n hollbwysig i ddirgelwch dyddiau olaf yr arwr cenedlaethol, ac wrth wneud hynny, wedi darganfod darnau newydd o dystiolaeth. Yn ei ddadansoddiad y mae'n mynd ymhell i blethu'r gwead cymhleth o adroddiadau at ei gilydd i greu darlun hynod o hygyrch a rhwydd ei ddarllen a'i ddeall.

Rhaid pwysleisio bod y gyfrol yn rhwydd a llyfn i'w darllen, ac yn cyflwyno hanes mewn ffordd ddifyr dros ben i'r darllenydd cyffredin, yn ogystal (e.e. trwy'r rhestr ffynonellau ar y diwedd) â'r ysgolhaig neu'r hanesydd lleol.

Tra oedd hi'n bleser cael tynnu'r lluniau ar gyfer y gyfrol, mae'n fwy pleserus fyth cael eu gweld mewn print. Mae'r lluniau yno i helpu'r darllenydd i weld a gwerthfawrogi'r cyd-destun, ac yn aml yn rhoi sylw i ryw agwedd arbennig sy'n cael ei drafod yn y testun. Dim ond hyn-a-hyn o luniau yr oedd modd eu cynnwys mewn print, wrth reswm, ac yn dilyn lansiad y gyfrol, meddyliais y byddai rhai darllenwyr yn hoffi gweld rhagor! Felly, wele fi wedi gosod (am gyfnod) rai o'r lluniau ychwanegol a dynnais ar y wefan hon i chi allu eu gweld, gan obeithio'u bod yn cyfleu mwy o naws y lleoliadau (CLICIWCH YMA).

Ond wrth gwrs, i ddeall eu harwyddocâd, fe fydd raid i chi ddarllen y gyfrol, yn bydd!

____


Previous posts have mentioned that I'd been on a few journeys to Herefordshire, taking pictures for a book. Well all can now be revealed! I was hanging onto the coat-tails of Professor Gruffydd Aled Williams, who was researching a new book on the last days of Owain Glyndŵr, the C15th rebel prince.

In the book 'Dyddiau Olaf Owain Glyndŵr', Professor Williams



revisits printed and manuscript sources, discovers new leads, and casts a sharp eye on the landscape. Unpicking the complicated weave of myth and fact he sheds new light and order on where and how Owain spent his final years, dodging the English crown and its servants.

My role was to guide the car around myriad country lanes of Gwynedd, Powys, Herefordshire and Monmouthsire, and of course to take pictures of relevant places and attributes of the landscape.

Only so many pictures could be included in the volume, and following a conversation during the book launch, I've placed a few more pictures here on this website (for a while, at least) so that readers can gain a slghtly extended feel for some of the locations. (CLICK HERE).

The book is only available in Welsh at the moment, but if you're interested, it can be found and purchased from here Dyddiau Olaf Owain Glyndŵr (Y Lolfa)


Leave a comment

Your Name
Your Email
(Optional)
Your Comment
No info required here, please press the button below.